1. Cuộc cách mạng AI và làn sóng chuyển đổi số trong không gian lớp học
Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên số với những thành tựu rực rỡ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nối tiếp tinh thần chỉ đạo của Đại hội XIV của Đảng và các định hướng chiến lược về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, mọi ngành nghề đều đang chứng kiến sự thay đổi sâu sắc về phương thức vận hành. Trong đó, giáo dục và đào tạo chính là nền tảng cốt lõi, là nơi trực tiếp chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
Nếu như trước đây, người thầy là "kho tri thức độc quyền" và lớp học là không gian duy nhất để truyền đạt thông tin, thì ngày nay, sự xuất hiện của Trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT, Claude, Gemini cùng các hệ thống học tập thông minh đã làm đảo lộn hoàn toàn trật tự truyền thống. Chỉ với một câu lệnh đơn giản, học sinh có thể nhận được lời giải toán phức tạp, bản tóm tắt tác phẩm văn học hay thậm chí là một mã lập trình hoàn chỉnh trong vài giây. Mọi thắc mắc đều có thể tìm thấy lời giải trên không gian mạng. Theo như lời bộ trưởng bộ thông tin và truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu thì: “Muốn chuyển đổi số phải làm chủ công nghệ”. Trong giáo dục, làm chủ công nghệ không phải là để công nghệ thay thế con người, mà là biến công nghệ thành công cụ đắc lực nâng tầm trí tuệ và giải phóng sức sáng tạo của người thầy.
Đặt trong bối cảnh thực tiễn triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, cùng các mục tiêu phát triển thành phố Đà Nẵng trở thành trung tâm công nghệ cao, "Chính quyền số - Đô thị thông minh", bài toán đặt ra cho người thầy hôm nay không chỉ là "dạy cái gì" mà là "dạy như thế nào" trong một môi trường ngập tràn dữ liệu và công nghệ thông minh.
Một số hình ảnh tham trường tham gia ngày hội “chuyển đổi số” do phường Thanh Khê tổ chức
2. AI là "người trợ lý đắc lực" hay "vật thay thế"? Lựa chọn chủ động của nhà giáo
Đứng trước làn sóng AI, không ít lo ngại cho rằng vai trò của người thầy sẽ bị suy giảm, thậm chí có nguy cơ bị "thay thế". Tuy nhiên, thực tiễn giảng dạy đã chứng minh: AI dù thông minh đến đâu cũng chỉ là thuật toán, không có cảm xúc, không có bản lĩnh chính trị và càng không thể thay thế được tình yêu thương cùng nhân cách của người thầy.
Người thầy bản lĩnh trong kỷ nguyên số không né tránh, không cấm đoán AI, mà chủ động đón nhận, biến AI thành "người trợ lý ảo" đắc lực để tối ưu hóa công việc chuyên môn:
Sơ đồ trường THCS Phan Đình Phùng được tạo bằng AI
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI phải đi liền với sự cảnh giác và tinh thần trách nhiệm. Việc lạm dụng AI có thể dẫn đến hiện tượng "ỷ lại tri thức", làm suy giảm năng lực tư duy độc lập, tư duy phản biện và khả năng sáng tạo của học sinh. Thậm chí, nếu thầy cô quá phụ thuộc vào bài giảng do AI tạo ra, tính nhân văn và sự kết nối tâm hồn - linh hồn của nghề giáo - sẽ bị mai một. Do đó, trọng tâm kỹ năng giáo dục thời đại AI chính là dịch chuyển từ truyền đạt kiến thức sang rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, trí tuệ cảm xúc (EQ) và nhận thức văn hóa - lịch sử dân tộc.
Học sinh hào hứng tích cực tham gia ngày hội stem cấp trường
3. Bản lĩnh chính trị – "Kiên định lá chắn" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Kỷ nguyên số mang lại kho tàng tri thức khổng lồ nhưng cũng mở ra những cạm bẫy nguy hiểm. Không gian mạng trở thành môi trường phát tán thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, xuyên tạc lịch sử, chống phá Đảng và Nhà nước của các thế lực thù địch. Đối tượng hướng tới của chúng chính là thế hệ trẻ – những "công dân số" có sức đề kháng chưa hoàn thiện.
Trong bối cảnh đó, người thầy không chỉ đơn thuần làm nhiệm vụ dạy chữ, mà còn là "người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng". Quán triệt sâu sắc Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, mỗi giáo viên phải giữ vững bản lĩnh chính trị, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
Thông qua từng giờ dạy tích hợp AI, người thầy phải rèn luyện cho học sinh "bộ lọc tư duy" – khả năng nhận diện tin giả, phân tích tính chính xác của dữ liệu do AI cung cấp, lột trần các quan điểm xuyên tạc, lệch lạc. Sự kiên định và định hướng đúng đắn của người thầy chính là ngọn hải đăng giúp học trò không bị hoang mang, mất phương hướng giữa bão thông tin.
4. Bản lĩnh nghề nghiệp và nhân cách: "Tự biến mình thành ngọn đuốc truyền cảm hứng"
Đứng vững trước "vạn biến" của công nghệ, người thầy phải nắm giữ cái "bất biến" – đó là đạo đức nhà giáo, lòng tận tụy, tinh thần tự học và tình yêu thương bao la đối với học trò. Như Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn từng nhấn mạnh: "Đứng vững chắc nơi những giá trị cốt lõi nhất của giáo dục là các giá trị về tình yêu thương, sự trung thực, lòng thiện lương và cái đẹp... Đó là đem cái bất biến ứng phó với vạn biến".
Công nghệ có thể cung cấp câu trả lời trong tích tắc, nhưng không thể cho học sinh một lời khuyên chân thành khi vấp ngã, không thể chia sẻ niềm vui khi học trò tiến bộ, và không thể truyền cho các em lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường. Hình ảnh, trí tuệ và nhân cách của người thầy trên bục giảng cũng như trong môi trường số
chính là tấm gương sống động nhất để học sinh noi theo.
Các thầy cô giáo tập huấn chuyển đổi số
5. Lời kết: Ngọn hải đăng soi đường bước vào kỷ nguyên vươn mình
Chuyển đổi số và AI là xu thế không thể đảo ngược. Đứng ở nơi giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, người thầy trong kỷ nguyên số mang trên mình sứ mệnh vẻ vang nhưng cũng đầy trọng trách. Bằng việc chủ động làm chủ AI, ứng dụng công nghệ một cách tích cực và sáng tạo, cùng một bản lĩnh chính trị vững vàng và trái tim yêu thương nhân ái, người thầy chính là nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp "trồng người".
Thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay, dưới sự dẫn dắt của những người thầy bản lĩnh và trí tuệ, chắc chắn sẽ tự tin bước vào kỷ nguyên số, mang tri thức và bản lĩnh Việt Nam vươn tầm thế giới, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và hùng cường như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
