GIẢI BÁO CHÍ VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG
(GIẢI BÚA LIỀM VÀNG) THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG NĂM 2026
Chủ đề: “Từ sân trường đến không gian số-
Bài học về “bộ lọc” tư tưởng và sứ mệnh bảo vệ
Nền tảng tư tưởng của thế hệ trẻ”
Thể loại: Báo in
Tóm tắt tác phẩm:
Trước làn sóng thông tin đa chiều và những nguy cơ tiềm ẩn trên không gian mạng, người giáo viên - người Đảng viên THCS không chỉ dừng lại ở vai trò truyền thụ kiến thức chuyên môn, mà còn là người thắp sáng tư tưởng, trang bị “màng lọc” tri thức và trách nhiệm cho thế hệ trẻ. Từ những buổi sinh hoạt dưới cờ đến từng tiết học trên lớp, hành trình gieo mầm văn hóa ứng xử trên không gian số chính là cách giáo dục thiết thực nhất để “xây” niềm tin và “chống” độc hại.
MỞ ĐẦU
Trong một giờ sinh hoạt lớp, tôi đặt ra một câu hỏi giả định: “Nếu nhìn thấy một thông tin cực kỳ ‘sốc’ trên mạng xã hội, các em sẽ làm gì?”
Ngay lập tức, một cánh tay giơ cao: “Em sẽ chia sẻ ngay cho các bạn cùng xem ạ!”
Tôi tiếp tục gợi mở: “Nhưng nếu thông tin đó hoàn toàn sai sự thật thì sao?”
Em học sinh ngập ngừng vài giây rồi trả lời hồn nhiên: “Thì... em xóa đi ạ!”
Tiếng cười rộ lên khắp phòng học. Tôi cũng cười, nhưng sâu thẳm trong lòng, câu trả lời ngây thơ ấy để lại một nỗi trăn trở khôn nguôi.
NỘI DUNG
1. Dừng lại trước nút "Chia sẻ": Câu hỏi từ khoảng sân trường
Thế hệ học sinh Trung học cơ sở nói chung và trường THCS Phan Đình Phùng nói riêng, hiện nay các em được sinh ra và lớn lên trong kỷ nguyên số. Chỉ với một thiết bị thông minh kết nối Internet, thế giới thông tin ngập tràn mở ra trước mắt các em chỉ sau một cú chạm. Tuy nhiên, tiếp cận thông tin nhanh chóng không đồng nghĩa với năng lực tiếp nhận thông tin đúng. Sự nhạy bén công nghệ của lứa tuổi học trò đôi khi tỷ lệ nghịch với kỹ năng kiểm chứng nguồn tin. Một đoạn video bị cắt ghép ra khỏi ngữ cảnh, một tin đồn thất thiệt hay một bình luận vô danh thiếu thiện chí trên mạng xã hội đều có thể dẫn dắt nhận thức hoặc gây tổn thương sâu sắc đến tâm lý lứa tuổi mới lớn.
Đứng trước thực trạng đó, với vai trò vừa là một giáo viên chủ nhiệm, vừa là một Đảng viên trẻ, chúng tôi nhận thức rõ: Giáo dục tư tưởng không thể là những lời mệnh lệnh khuôn khổ "Cấm cái này", "Đừng làm cái kia". Thay vì chỉ dựng lên những rào cản thụ động, điều cấp thiết hơn là giúp các em hiểu rõ bản chất vấn đề và hình thành tư duy phản biện để tự bảo vệ mình ngay cả khi không có thầy cô, cha mẹ ở bên.
2. Chuyển hóa không gian giáo dục: Từ sân trường đến từng bàn học
Tại ngôi trường THCS Phan Đình Phùng, nơi chúng tôi công tác, những buổi sinh hoạt dưới cờ mỗi sáng thứ Hai không còn là các nghi thức rập khuôn, khô cứng. Sân trường được biến thành một "lớp học đặc biệt" – một diễn đàn mở không bàn ghế, không bảng đen, nhưng thu hút hàng trăm ánh mắt cùng hướng về các vấn đề thời sự của lứa tuổi.
Chúng tôi đưa vào chương trình dưới cờ những chủ đề mang tính hơi thở cuộc sống: từ an toàn giao thông, phòng chống bạo lực học đường cho đến kỹ năng văn hóa trên không gian mạng. Những tình huống đưa ra đơn giản nhưng chạm đúng thực tế:
“Nếu một người bạn gửi tin nhắn giục: ‘Tin này hot lắm, chia sẻ gấp!’, em sẽ xử lý thế nào?”
Không có đáp án đúng - sai áp đặt tức thì, chúng tôi khuyến khích các em tranh luận và tự tìm câu trả lời. Mục tiêu lớn nhất của chuỗi hoạt động là rèn luyện cho học sinh thói quen biết đặt câu hỏi trước mọi thông tin: Nguồn tin từ đâu? Ai là người đăng tải? Có trích dẫn chính thức không? Có nhất thiết phải chia sẻ khi chưa rõ thực hư?
Tuy nhiên, giáo dục tư tưởng sẽ chỉ dừng lại ở tính phong trào nếu sau giờ Chào cờ, thông điệp không được tiếp tục thẩm thấu vào từng tiết học. Là giáo viên chủ nhiệm, chúng tôi tiếp nối các câu chuyện dưới cờ vào giờ sinh hoạt lớp bằng việc lắng nghe nhiều hơn giảng giải. Khi tạo được không gian an toàn và cởi mở, các em bắt đầu trải lòng về những câu chuyện thật: chuyện bạn bè bị đưa ảnh riêng tư vào nhóm chat, chuyện bối rối trước những luồng thông tin trái chiều, hay sự thừa nhận thật thà: "Vì thấy bạn bè chia sẻ nhiều nên em chia sẻ theo..."
Chính những tâm sự ấy khẳng định một điều: Học sinh rất cần một hướng dẫn cụ thể để hành động đúng, chứ không chỉ là bài học lý thuyết.
3. Quy tắc "Chiếc phanh số": Lấy "xây" để "chống"
Để biến nhận thức thành hành động, chúng tôi cùng học sinh xây dựng quy tắc ứng xử ngắn gọn mang tên "Chiếc phanh của người dùng mạng" với 5 bước:
- Dừng lại: Tránh phản ứng cảm xúc vội vàng hay bấm nút chia sẻ tức thì.
- Kiểm tra: Xác minh nguồn gốc và tính chính xác của thông tin.
- Suy nghĩ: Đánh giá tác động và hậu quả của việc mình sắp đăng tải/bình luận.
- Hỏi: Tham khảo ý kiến người lớn đáng tin cậy (thầy cô, cha mẹ) khi chưa rõ.
- Chịu trách nhiệm: Nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý và đạo đức đối với mọi phát ngôn trên không gian số.
Song song với việc trang bị lý thuyết, nhà trường đẩy mạnh việc để học sinh trực tiếp sáng tạo các sản phẩm truyền thông. Các em tự phân công thiết kế infographic, vẽ poster, dựng video ngắn hay đóng tiểu phẩm về ứng xử trên mạng. Khi được trực tiếp "nhập cuộc", thử nghiệm, viết kịch bản và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình, nhận thức về đúng – sai trong các em tự động được khắc sâu một cách tự nhiên và bền vững nhất
Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đối với lứa tuổi học sinh, việc quán triệt tinh thần này phải bắt đầu từ nguyên lý "Lấy cái đẹp dẹp cái xấu", "Xây trước, chống sau".
Muốn học sinh nhận diện và kháng cự được với những thông tin xấu độc, trước hết phải "xây" cho các em một nền tảng tri thức vững chắc: xây tư duy phản biện, xây văn hóa ứng xử văn minh, xây thói quen kiểm chứng và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Một khi “sức đề kháng” tư tưởng đã đủ mạnh, các em sẽ tự biết cách bảo vệ bản thân trước những luồng dư luận tiêu cực.
4. Trách nhiệm của người Đảng viên trẻ trên bục giảng
Làm công tác giáo dục trong thời đại số, tôi nhận ra ranh giới giữa người dạy và người học đang dần khép lại. Học sinh tiếp cận công nghệ nhanh hơn, tiếp thu xu hướng mới nhạy bén hơn và đặt ra những câu hỏi hóc húa hơn. Chúng ta không thể đứng cạnh các em 24/7 để giám sát từng cú nhấp chuột hay áp đặt nội dung được xem – không được xem.
Điều duy nhất người thầy có thể làm là trang bị cho học sinh một "Bộ lọc nội tâm". Bộ lọc ấy không phải là một phần mềm công nghệ, mà chính là nhân cách, là tri thức, là bản lĩnh chính trị và sự thấu cảm được vun đắp từ gia đình và nhà trường.
Là một Đảng viên mang trên mình sứ mệnh "trồng người", trách nhiệm của tôi không chỉ dừng lại ở những trang giáo án chuyên môn. Đó còn là trách nhiệm kết nối học sinh với tổ chức Đoàn – Đội, xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh và đồng hành cùng các em qua từng bước trưởng thành. Giáo dục tư tưởng không thể gặt hái kết quả trong ngày một ngày hai, nhưng từng câu hỏi gợi mở hôm nay có thể trở thành hạt giống lý tưởng đồng hành cùng các em suốt chặng đường đời.
LỜI KẾT
Từ khoảng sân trường rợp bóng cây đến lớp học nhỏ, rồi theo chân các em bước ra môi trường xã hội rộng lớn và không gian ảo mênh mông, hành trình giáo dục là một dòng chảy liên tục.
Khi một học sinh biết dừng lại suy ngẫm trước một thông tin giật gân, biết tự hỏi "Điều này có đúng không?", biết tìm đến thầy cô để chia sẻ thắc mắc và biết ứng xử văn minh trên mạng xã hội – đó chính là khoảnh khắc sự tử tế và tinh thần trách nhiệm được thắp sáng.
Đó cũng chính là phần thưởng vô giá đối với mỗi người Đảng viên – giáo viên: Được cống hiến thầm lặng để ươm mầm nên những công dân số có tri thức, có bản lĩnh và có trách nhiệm với quê hương, đất nước trong kỷ nguyên mới.
