GIẢI BÁO CHÍ VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG
(GIẢI BÚA LIỀM VÀNG) THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG NĂM 2026
Chủ đề:
SỨC MẠNH “MỀM” TỪ CÔNG TÁC KIỂM TRA GIÁM SÁT. KHI CHI BỘ KHÔNG CHỈ “SOI” MÀ CÙNG “SỬA”
MỞ ĐẦU
Trong công tác xây dựng Đảng ở cơ sở, kiểm tra, giám sát thường được nhắc đến như một công cụ giữ vững kỷ luật, kỷ cương. Nhưng ở Chi bộ Trường THCS Phan Đình Phùng, kiểm tra giám sát còn được nhìn theo một cách khác: không chỉ để phát hiện khuyết điểm, mà để cảnh báo từ sớm, giúp đảng viên tự điều chỉnh và đồng hành cùng nhau tiến bộ. Từ một giáo viên trẻ còn bỡ ngỡ với môi trường THCS đến những chuyển biến trong ý thức tự soi, tự sửa của đội ngũ, câu chuyện ấy cho thấy một “sức mạnh mềm” đang được tạo nên từ chính công tác KIỂM TRA GIÁM SÁT.
Những “điểm nghẽn” mang tên “dĩ hòa vi quý”
NỘI DUNG
Nhiều năm về trước, công tác kiểm tra, giám sát tại Chi bộ Trường THCS Phan Đình Phùng (phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng) từng đứng trước những rào cản không dễ gọi tên. Đó không hẳn là sự thiếu quyết tâm, càng không phải thiếu trách nhiệm, mà trước hết là tâm lý e ngại trong một tập thể mà phần lớn đảng viên cũng là đồng nghiệp, là những người hằng ngày cùng đứng lớp, cùng sinh hoạt chuyên môn, cùng chia sẻ áp lực của nghề giáo.
Ở môi trường ấy, người được kiểm tra đôi khi có thể nghĩ rằng mình đang bị “soi”, bị “bắt lỗi”; người thực hiện kiểm tra lại dễ rơi vào tâm lý nể nang, ngại góp ý thẳng vì sợ ảnh hưởng tình cảm đồng nghiệp. Khi “dĩ hòa vi quý” lấn át yêu cầu tự phê bình và phê bình, Kiểm tra giám sát rất dễ bị hành chính hóa: có kế hoạch, có hồ sơ, có kiểm tra theo định kỳ nhưng chưa thật sự chạm đến những vấn đề cần được phát hiện và điều chỉnh từ sớm.
Trong khi đó, đặc thù của trường học khiến yêu cầu ấy càng rõ hơn. Một giáo viên vừa phải hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy, chủ nhiệm, chuyên môn, vừa tham gia nhiều hoạt động của nhà trường. Nếu Kiểm tra giám sát chỉ làm tăng thêm hồ sơ, thủ tục, người được kiểm tra dễ coi đó là một gánh nặng. Quan trọng hơn, nếu chỉ chờ đến khi có khuyết điểm rõ ràng mới kiểm tra, giám sát thì vai trò phòng ngừa, cảnh báo và giúp đảng viên tự điều chỉnh sẽ bị hạn chế.
Câu hỏi đặt ra với cấp ủy Chi bộ Trường THCS Phan Đình Phùng là: Làm thế nào để Kiểm tra giám sát vẫn giữ được tính kỷ luật, nguyên tắc của Đảng nhưng không tạo ra khoảng cách giữa người kiểm tra và người được kiểm tra? Làm thế nào để “soi” đúng chỗ nhưng sau khi “soi” phải cùng nhau “sửa”, để mỗi lần kiểm tra thực sự trở thành một lần giúp cán bộ, đảng viên tiến bộ?
Đổi cách làm: từ kiểm tra để phát hiện sang giám sát để đồng hành
Từ thực tiễn đó, Chi bộ Trường THCS Phan Đình Phùng xác định đổi mới Kiểm tra giám sát không chỉ là đổi một quy trình, mà trước hết là đổi cách nhìn. Theo đó, ngay từ đầu mỗi năm học, Chi bộ xây dựng kế hoạch Kiểm tra giám sát gắn với vị trí việc làm, nhiệm vụ được giao và những nội dung cần quan tâm trong thực tiễn. Mỗi tháng, Chi bộ tiến hành kiểm tra, giám sát ít nhất một đảng viên theo nhiệm vụ được giao ở mỗi vị trí việc làm.
Điểm đáng chú ý là cách thức thực hiện. Trước khi giám sát, nội dung được thông báo để đảng viên chuẩn bị tâm thế và chủ động trao đổi. Khoảng cách giữa “người kiểm tra” và “người được kiểm tra” được thu hẹp bằng đối thoại, lắng nghe và hỗ trợ. Kiểm tra giám sát vì thế không chỉ diễn ra trong phạm vi cấp ủy mà còn được kết nối với công tác kiểm tra nội bộ của nhà trường, với hoạt động của Ban Giám hiệu và các tổ chuyên môn nhằm hỗ trợ chuyên môn cho cả đội ngũ.
Ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ, quản lý dữ liệu, hồ sơ cũng góp phần giảm áp lực giấy tờ, để thời gian và sự quan tâm được dành nhiều hơn cho nội dung thực chất. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là phương châm: “Kiểm tra để phòng ngừa chứ không phải để xử lý”. Sau mỗi lần kiểm tra, những điểm còn hạn chế được chỉ ra cụ thể; cấp ủy viên hoặc đảng viên nòng cốt được phân công hướng dẫn, hỗ trợ và theo dõi việc khắc phục. Khi cần góp ý, Chi bộ ưu tiên trao đổi riêng, thấu tình đạt lý, không phê bình chung chung, không làm tổn thương danh dự, uy tín của đồng chí, đồng nghiệp.
| |
| (Cô Nguyễn Thị Thu Hà – Bí thư chi bộ - Hiệu trưởng nhà trường chỉ đạo trong buổi sinh hoạt chi bộ) |
Cách làm ấy không làm giảm tính nghiêm minh của kiểm tra giám sát. Ngược lại, nó đưa tính nghiêm minh trở về đúng bản chất: nghiêm với nguyên tắc nhưng nhân văn với con người; thẳng thắn chỉ ra hạn chế nhưng đồng thời tạo điều kiện để người được góp ý sửa mình và tiến bộ.
Một câu chuyện ở Tổ Tiếng Anh: khi giám sát trở thành điểm tựa
Hiệu quả của một chủ trương không nằm ở những dòng chữ trong kế hoạch, mà được đo bằng sự chuyển biến của con người. Câu chuyện của cô giáo Ngô Thị Ngọc Diệu, giáo viên môn Tiếng Anh tại Trường THCS Phan Đình Phùng, là một trường hợp như vậy.
Năm 2024, cô Diệu trúng tuyển vào ngành giáo dục và về công tác tại trường. Là một trí thức trẻ có bằng Thạc sĩ được đào tạo ở trường ĐH Curtin ở Úc, có năng lực ngoại ngữ và nền tảng chuyên môn tốt, cô bước vào môi trường mới với nhiều lợi thế. Tuy nhiên, kiến thức học thuật và kinh nghiệm ở những môi trường giáo dục khác không thể ngay lập tức thay thế sự am hiểu về tâm sinh lý học sinh THCS, kỹ năng quản lý một lớp học công lập hay yêu cầu phối hợp chuyên môn trong một tập thể trường học.
Những ngày đầu đứng lớp, cô Diệu không tránh khỏi bỡ ngỡ trong việc nắm bắt tâm lý học sinh lứa tuổi 12–15, phân bổ thời lượng bài dạy và bắt nhịp với tiến độ chuyên môn chung. Đây chính là lúc cách làm về kiểm tra giám sát của Chi bộ được đặt vào một tình huống cụ thể: nếu chỉ nhìn vào hạn chế để đánh giá, một giáo viên trẻ có thể thêm áp lực; nếu bỏ qua, những điểm chưa phù hợp có thể kéo dài. Chi bộ lựa chọn cách thứ ba: giám sát để nhận diện đúng điểm nghẽn và đồng hành để tháo gỡ.
Chi bộ chỉ đạo Ban chuyên môn nhà trường xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ, trong đó chú trọng đến công tác kiểm tra hoạt động sư phạm nhà giáo. Một trong số đó có cô giáo Ngô Thị Ngọc Diệu – giáo viên tổ Tiếng Anh. Ban Giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn tăng cường dự giờ, phân tích từng tiết dạy, trao đổi cụ thể về cách đặt câu hỏi gợi mở, quản lý lớp học, phân hóa đối tượng học sinh và tổ chức hoạt động học tập. Mục tiêu không phải là tạo thêm một áp lực đánh giá, mà là giúp cô giáo biết mình đang vướng ở đâu và cần thay đổi điều gì.
Điều đáng trân quý là sau những góp ý cụ thể ấy, cô Diệu không thu mình mà chủ động thay đổi. Cô dự giờ các giáo viên có kinh nghiệm, tự học, thử nghiệm những phương pháp phù hợp hơn với học sinh THCS và từng bước điều chỉnh cách tổ chức tiết dạy. Sau một năm học, những chuyển biến được ghi nhận rõ trong các tiết học Tiếng Anh; cô áp dụng phương pháp dạy học tích cực, chủ động tham gia các hoạt động của nhà trường. Bước sang năm học 2025–2026, cô được Hội đồng thi đua nhà trường đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Nhìn lại hành trình ấy, cô Ngô Thị Ngọc Diệu chia sẻ: “Nếu ngày ấy Chi bộ và Tổ chuyên môn không mở lòng giám sát, chỉ ra những hạn chế sư phạm để đồng hành cùng tôi, có lẽ một người mới như tôi đã rất hoang mang trước đối tượng học sinh mới, các phương pháp giảng dạy kỹ năng cho phù hợp với lứa tuổi và phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh cấp 2. Tôi thực sự vững vàng hơn, tự tin hơn cũng nhờ sự quan tâm dìu dắt của Chi bộ, Ban Giám hiệu và đồng nghiệp Tổ Tiếng Anh.”
Câu chuyện ấy cho thấy một giá trị rất đặc biệt của Kiểm tra giám sát: có những lúc, kiểm tra không phải để tìm ra một người “chưa đạt”, mà để nhận ra một người đang cần được giúp đỡ đúng lúc. Sự giám sát kịp thời, nếu được thực hiện bằng trách nhiệm và sự thấu hiểu, có thể trở thành điểm tựa để một giáo viên trẻ vượt qua sự bỡ ngỡ, khơi dậy năng lực và tiếp tục cống hiến.
| | |
| (Cô giáo Ngô Thị Ngọc Diệu tích cực trong công tác chủ nhiệm và hoạt động STEM của trường) |
| |
| (Cô Ngô Thị Ngọc Diệu trong tiết dạy đổi mới phương pháp dạy học của mình) |
Kỷ cương không làm lạnh tình đồng chí
Điều đáng suy ngẫm từ cách làm của Chi bộ Trường THCS Phan Đình Phùng là: Kiểm tra giám sát càng thực chất thì càng cần đến sự nhân văn; và càng nhân văn thì càng phải dựa trên nguyên tắc, kỷ cương. Hai yếu tố ấy không đối lập mà bổ trợ cho nhau.
Đến nay, theo thực tiễn được Chi bộ ghi nhận, 100% đảng viên có ý thức tự giác, tự kiểm tra và tự điều chỉnh. Tâm lý e ngại trước Kiểm tra giám sát từng bước được thay thế bằng tinh thần chủ động phối hợp. Sinh hoạt Chi bộ và sinh hoạt chuyên môn hướng nhiều hơn đến những vấn đề thực chất. Trong nhiều năm qua, Chi bộ nhà trường không có đảng viên vi phạm kỷ luật, không có đơn thư khiếu nại, tố cáo.
Những kết quả ấy cần được nhìn nhận đúng mức: Kiểm tra giám sát không phải là nguyên nhân duy nhất tạo nên mọi chuyển biến của một nhà trường. Nhưng Kiểm tra giám sát thực chất góp phần hình thành một môi trường mà ở đó cán bộ, đảng viên biết tự soi, tự sửa; tổ chức đảng chủ động phát hiện vấn đề; đồng nghiệp có trách nhiệm nhắc nhở, hỗ trợ nhau; và những nguy cơ lệch chuẩn được cảnh báo trước khi trở thành vi phạm.
Trong môi trường giáo dục, tác động ấy còn lan sang chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Đội ngũ tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, hồ sơ chuyên môn đi vào nền nếp, sự phối hợp giữa Chi bộ, Ban Giám hiệu, Công đoàn và các tổ chức Đoàn, Đội ngày càng nhịp nhàng hơn. Kỷ cương vì thế không chỉ hiện diện trong các cuộc kiểm tra, mà dần trở thành một phần của văn hóa nhà trường.
KẾT LUẬN
Sức mạnh mềm bắt đầu từ một cách nhìn khác
Từ câu chuyện ở Trường THCS Phan Đình Phùng, có thể thấy sức mạnh của Kiểm tra giám sát không chỉ nằm ở quyền kiểm tra hay khả năng phát hiện khuyết điểm. Sức mạnh sâu xa hơn nằm ở khả năng giúp tổ chức đảng nhìn thấy vấn đề từ sớm, giúp đảng viên nhận ra điểm cần điều chỉnh và tạo ra một cơ chế để mỗi người có thể sửa mình trong sự đồng hành của tập thể.
Muốn làm được điều đó, trước hết phải vượt qua “chiếc áo” dĩ hòa vi quý. Nể nang không phải là đoàn kết; né tránh góp ý không phải là giữ gìn tình đồng chí. Đoàn kết trong Đảng phải được xây dựng trên nguyên tắc, trên sự chân thành và trên trách nhiệm cùng nhau tiến bộ. Một cuộc giám sát tốt không kết thúc ở biên bản; nó phải được tiếp nối bằng hành động khắc phục, bằng sự thay đổi và bằng kết quả được nhìn thấy trong thực tiễn.
Đó cũng là bài học có ý nghĩa đối với các tổ chức cơ sở đảng trong trường học: hãy đưa Kiểm tra giám sát ra khỏi chiếc “khung” của hồ sơ, thủ tục; gắn Kiểm tra giám sát với nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn và những vấn đề thực tế của đội ngũ; phát hiện sớm để phòng ngừa; góp ý thẳng nhưng cách làm phải có tình, có lý; và quan trọng nhất là theo dõi đến cùng quá trình sửa chữa, tiến bộ.
Khi Chi bộ biết “soi” đúng chỗ và cùng “sửa” đến cùng, kỷ cương của Đảng không làm con người xa nhau. Trái lại, kỷ cương trở thành điểm tựa của niềm tin, trách nhiệm và đoàn kết. Đó chính là “sức mạnh mềm” của công tác kiểm tra, giám sát: không ồn ào, không áp đặt, nhưng đủ sức làm thay đổi nhận thức, hành động và khơi dậy khát vọng cống hiến của mỗi cán bộ, đảng viên.
Và ở một ngôi trường, nơi mỗi sự thay đổi của người thầy có thể tác động đến hàng trăm học sinh, sức mạnh ấy càng đáng được trân trọng. Bởi suy cho cùng, xây dựng Đảng ở cơ sở không chỉ là xây dựng những quy định để mọi người tuân thủ, mà còn là xây dựng những con người biết tự soi, tự sửa, biết nâng đỡ nhau tiến bộ và cùng hướng về mục tiêu chung.
